History
Icon-add-to-playlist Icon-download Icon-drawer-up
Share this ... ×
...
By ...
Embed:
Copy
VARAND AUDIO BOOKS
July 14, 2010 03:15 AM PDT

http://yavalia.podomatic.com/

Audio Poem Readings, Excerpts From The Books Listed Below:

ԱՐԵՒԻ ՃԱՄԲՈՎ - The Road of The Sun
ՀՈԼՈՎՈՅԹ - Evolution
ԱՐԵՒԱՔԱՐ - Oval
ՍՈՒՐ ԵՒ ՍՏՒԵՐ - Sword And Shadow
ԲՈՀԵՄԱԿԱՆ ՕՐԱԳԻՐ - Bohemian Diary
ՄԵՂՔԻ ՎԱՐԴԵՐ - Roses of Sin
ՆՈՐ ՆԵՄԵԶԻԴԱ - New Nemesis
ՅՈՎՀԱՆՆՈՒ - 14 - John, Verse 14
ԿՐԿՆԵՐԵՒՈՅԹ - Mirage
ԱՆՎԵՐԱԴԱՐՁ - Leave of No Return
ՏԱՆԳՕ 21, Սիրային Էջեր - Tango 21, Love Leafs
ՍԽՐԱՏԵՍԻԼ - Bold
ԴԻՄԱԿ ԵՒ ՀԱՅԵԼԻ - Mask And Mirror
ԱՅՍ ԱՉՔԵՐԸ - These Eyes

http://yavalia2.podomatic.com/

Almost All Poems In Books Below Been Read:

ԿՐԿՆԵՐԵՒՈՅԹ - Mirage
ԱՆՎԵՐԱԴԱՐՁ - Leave of No Return
ԴԻՄԱԿ ԵՒ ՀԱՅԵԼԻ - Mask And Mirror

http://yavalia3.podomatic.com/

Almost Complete Book Been Read:

ԱՅՍ ԱՉՔԵՐԸ - These Eyes

Այս Աչքերը - These Eyes
June 23, 2010 08:55 AM PDT
itunes pic

ԱՅՍ ԱՉՔԵՐԸ

Որքա՜ն են իմ աչքերը փակել այս աչքերը,
Որ երազեմ նրանց մախմուր կանչերը.
Որքան են իմ աչքերը ծակել այս աչքերը,
Երբ նետել են իրենց նուրբ նետ-նիզակները։

Որքա՜ն են իմ աչքերը բացել այս աչքերը,
Երբ սուզւել եմ մոռացութեան նիրհ ու նինջում.
Որքան են իմ աչքերը թացել այս աչքերը,
Երբ իրենք խորտակւել են խինդի լճում։

Այս աչքե՜րը, այս աչքե՜րը խաչ են հանել
իմ խաչերը,
Ուսուցանել՝ սուրբ գործ է, սուրբ՝ սիրոյ ճամբին
մեղանչելը։

Որքա՜ն են իմ աչքերը խաչել այս աչքերը,
Որքան են իմ աչքերը տանջել այս աչքերը.
Իրենք մնացել են այնպէս վառ, կայծկլտուն,
Բայց իբր մրրիկ փչել իմ կրակները։

Որքա՜ն են իմ աչքերն այրել այս աչքերը,
Որքան են մուխս մարել այս աչքերը.
Քաղաքներիս, տաճարներիս նետել թէժ հրահոսանք,
Սակայն իրենք կարծրացել են, քարացել այս աչքերը։

Այս աչքե՜րը, այս աչքե՜րը խաչ են հանել
իմ խաչերը,
Ուսուցանել՝ սուրբ գործ է, սուրբ՝ սիրոյ ճամբին
մեղանչելը։

Այս աչքե՜րը....
5-6.4.98

ԱՅՍ ԱՉՔԵՐԸ (2008)
These Eyes

Poetry By Varand
Poem Reading By Aida Asaturyan

Դիմում - Appeal
June 23, 2010 08:50 AM PDT
itunes pic

ԴԻՄՈՒՄ

...Շատ շուտով ձեր լեզւի մէջ ամփոփւած
կանչը հասաւ ինձ, հայեր։
ՏՈՆԻՆՕ ԳՈԻԷՐԱ
(Իտալացի մեծ արւեստագէտ)
Հոկտ. 2007, Երեւան

Այդ իմ լեզուն է,
Որով կարող եմ
Խօսել քո ազգի ոչ միայն կանանց
աչքի սեւերից,
Այլեւ դեւերից
Այն սրտակործան,
Որոնք օրն ի բուն կրծում են կուրծքը
Նոյն այդ աչքերից
զարկւած այրերի։

Այդ իմ լեզուն է,
Որով կարող եմ
Խօսել քո ազգի մեծ Վերգիլիոսից՝
Հոռոմ Հոմերից,
Թարգմանը դառնալ նրանց երկերի՝
Դիւցազներգերի՝
Հանճարեղ գրչով,
Պետրարկ հայացնել
Հարազատ ոճով,
Լէոնարդոյի, մեծ Ռաֆայէլի եւ Անջելլոյի
Գոյները կոչել իրենց ճիշտ անւամբ,
Դանթէն թարգմանել
Պահած եամբ ու յանգ
Ու նէապոլիտէն քո երգիչների
Խօսքը ստւերել բառով նրբերանգ։

Այդ իմ լեզուն է,
Որով կարող եմ
ճիշտ նկարագրել Կոլիզէումդ լայն,
Ֆլորենցիայի բարձունքը փարթամ,
Քաղաքամայրիդ շքեղանքը պերճ,
Երաժշտական
Տոն ու ելեւէջ,
Վեզուվիդ ժայթքը խօլ, վուլկանական
Ու կարմիր գինուդ - հինաւուրց գինուդ
Կախարդանքը թարմ։

……………………………………………
……………………………………………

Սակայն, լաւ լսիր,
Իմ մեծ բարեկամ,
Որքան էլ լինի սրտիդ խօսքը ջերմ,
Գովեստդ արժան,
Դրւատանքդ թանկ՝
Միշտ Ցաւի լեզուն աւել է ուժգին,
Մտրակը լլկող
Եւ մխանքը ժանտ.
Ուստի՝ հարցնում եմ
Ոգով տիրական,
Հարցնում եմ ողբով, աղերսով անկամ,
Հարցնում եմ հոգով մի վերջին անգամ.
- Ձեր ամենատես աչքերի առաջ,
Արձակելով ճիչ, վայնասուն, շառաչ,
Քանի՞ անգամ են կտրել այդ լեզուն՝
Հանճարեղ լեզուն
Իմ արմենական...

9.11.2007

ԱՅՍ ԱՉՔԵՐԸ (2008)
These Eyes

Poetry By Varand
Poem Reading By Aida Asaturyan

Ապոկալիպսիս - Apocalypsis
June 23, 2010 08:42 AM PDT
itunes pic

ԱՊՈԿԱԼԻՊՍԻՍ

Սեւ գէլին

Որտեղի՛ց այդքան
Սեւ չարիք քո մէջ,
Որտեղի՛ց այդքան՝ գռեհկութիւն, թոյն.
Երբ գրի եռքով,
պատկերի ներկով,
Շատրւանում էր հանճարս անշէջ՝
Դու խաւար խոհով
յեսանում էիր եաթաղան, դաշոյն։

Դրախտավայրում այդքան
Չախկալ-շո՞ւն,
Հայկի տարածքում այդքա՞ն պղծութիւն
Ու դեռ ջանում ես
Ամենուր թւալ,
Այնպէս երեւալ
կիրթ եւրոպացի՜,
Սակայն բերանիդ հորում հոտում է
տոպրակը մաղձի։

Դեռ կողքիդ ունես քո կից կերպարը՝
լիրբը կանացի,
Որ «փայլփլում է» բեմերում, ոտքին
Զանգուլակ էծի,

Դիպլոմատների սփռոցի «մեզզէ»,
երեսից թքւած՝
երիցս թրքւած,
Որին հսկում են
Կուզլիկ կաւատներ՝
Օձերի կծիկ։

…………………………………
…………………………………
…………………………………

... Ե՛ւ աւերւելով, ե՛ւ արարելով
մենք գնում ենք դեռ,
Ճամբով արեւի թարթափում՝
Ուսիս բոցկլտող խաչեր.
Շունն արձակում է պտուկները սեւ,
որ սնի դեւեր,
Ոսոխը՝ հաչե՜ր...

13.4.2008

ԱՅՍ ԱՉՔԵՐԸ (2008)
These Eyes

Poetry By Varand
Poem Reading By Aida Asaturyan

Մետամորֆոզ - Metamorphosis
June 23, 2010 08:36 AM PDT
itunes pic

ՄԵՏԱՄՈՐՖՈԶ
(404 եւ 4 կերպարատոխում)

Յիրաւի շատ եմ զարկւել աշխարհում,
Յիրաւի չունեմ պաշտպան-պահապան.
Իմ միակ զէնքը աչերս են անհուն,
Մէկ էլ... թռիչքս, որ չունի սահման.
Ինձ հալածել են ոչ միայն նրանք,
Ովքեր իրապէս ընչաքաղց են, զուրկ,
Այլեւ՝ փադիշահ-արքաներն այն,
Որոնք փնտրել են վայելք ու հաճոյք.
Ինձ ծուղակել են թակարդով անգութ,
Հալածել նետով, թափով նիզակի.
- Ես այն Եղնիկն եմ, որի մաշկը նուրբ
Մագաղաթ դարձաւ Մաշտոցի ծնկին։

Յիրաւի շատ եմ հեղւել աշխարհում,
Չափով մատաղի անմեղ արիւնի,
Ինձ դարձրել են ջուր, դարձրել են փրփուր,
Դարձրել են ինձ թոյն, դարձրել են գինի.
Ինձնով կնքել են պարտութեան դաշինք,
Մատնել են ինձնով պայմանագիր սուտ,
Օծել են ինձնով փրկութեան կնիք
Եւ փրկագին են կտրել մշտամութ.
Ինձնով գնել են, ինձնով վաճառել,
Ինձնով փրկել են, դարձրել են վկայ.
- Ես այն Թանաքն եմ, որ գիր է դառել
Մաշտոցի մաքուր մատեանի վրայ։

Ես սաւառնել եմ տիեզերքում լուրթ,
Կայծակել եմ վէս կայծակի վրայ,
Ճառագայթել եմ ամպերի մէջ մութ,
Կապոյտ եմ վառել երկնքի վրայ.
Մերթ վերածւել եմ փաթիլի փափուկ,
Վերածւել եմ մերթ սլաքի սահող,
Մերթ դարձել եմ նետ, դարձել եմ նիզակ,
Դարձել եմ Փիւնիկ՝ արծիւ սաւառնող.
Վերացման տենչ եմ աչքերի մէջ սառն,
Թռիչքի թեւ եմ մրրիկում անղեկ.
- Ես այն Փետուրն եմ, որ գրել է տառ
Մեսրոպ Մաշտոցի մագաղաթին շէկ։

Ես արարւել եմ Արարչի շնչից,
Էացել եմ ես Է-ից՝ մենակ ինքս,
Շարականւել եմ մայր հողի կանչից,
Չնայած խստիւ մունջ եմ՝ իբր Սֆինկս.
Ես փշրելու եմ պատը լռութեան,
Նոր Բաբելոնն եմ խախտելու հիմից,
Ուր լեզուների խառնարան-լաւան
Հրալիզում է իմ լեզուն՝ քիմքից.
Ես բարբառել եմ ասքով Նայիրեան,
Կարկառել եմ իմ առագաստն արմէն՝
Դրախտավայրից մինչ տապան Նոյեան.
- Ես այն Այբ-ն եմ, որ դարձել է Բեն...

2.10.2007

ԱՅՍ ԱՉՔԵՐԸ (2008)
These Eyes

Poetry By Varand
Poem Reading By Aida Asaturyan

Կարմիր զօրավար - The Red Warrior
June 23, 2010 08:29 AM PDT
itunes pic

ԿԱՐՄԻՐ ԶՕՐԱՎԱՐ

Թէ Զօրավար ես՝ դէ՛՝ շարժւի՛ր հպարտ,
Քո դէմ տեսիլքն է վեհ Ազատութեան,
Պիտի խորտակես պատւարները վատ,
Բացես նոր եզերք՝ Հայոց պատմութեան։
Պիտի ծածանես դրօշդ մեծղի
Եւ վահա՛ն դառնաս Չարի յանդիման,
Բիբերդ պիտ փոխւեն կարմրատակ ածխի,
Մօրուսդ դառնայ սուսեր անպատեան։
Փուշ ճանապարհիդ պիտի հանդիպես
Ո՛չ միայն զուլում զօրքեր ահրեման,
Այլեւ վասակեան «կներ» ժանտերես,
Այլեւ՝ փառատենչ շներ դաւաճան։
Նրանք պիտի քեզ խոցեն չորս կողմից
Ու ճակտիդ դնեն սուր փշեպսակ,
Քո արիւնը պիտ ճառագի՜ հողմից,
Մութ ճամբիդ դառնայ վսեմ լուսարձակ։
Քեզ հետ դու վերցրու մախաղ մի՝ հաւատ,
Կոչումիդ խաչն ու միւռոն՝ մի արցունք,
Նախնեաց Կտակի էջը մագաղաթ
Եւ հայկեան հողից փշուր մի-մասունք...
Ապա բարձրացիր Գողգոթա բարձունք,
Դէմը դղրդայ թո՛ղ կանչիցդ հուր,
Սասանիր հողն ու երկրին տուր երկունք,
Խորտակելով Միհր ու Մհերի դուռ...
Քեզ հետ պիտի գան՝ Եղիշէն Պատմիչ,
Ղեւոնդ Երէցը, Մանէջ պատանին,
Դիւցազունների դասակ մի կտրիճ,
Դու՝ ակ, իսկ նրանք քո շուրջ մատանի.

Արեւի շուրջն էլ փայլում են այդպէս
Մեծ ու փոքր ջահեր՝ աստղեր մի քանի,
Խաւարը որքան լինի թանձր ու մեծ՝
Մարտիդ հանճարի դիմաց ի՜նչ կանի...

……………………………………………
……………………………………………
……………………………………………

... Զի գալիս ես դու ակունքից նախնեաց,
Ուր ամէն շող է մաքուր, գեղանի,
Այս պիղծ պարիսպն էլ խորտակիր ու անց...
Զի՝ Զօրավար ես, Զարմ ես արմէնի...

20.1.2008

ԱՅՍ ԱՉՔԵՐԸ (2008)
These Eyes

Poetry By Varand
Poem Reading By Aida Asaturyan

Ապստամբութիւն
June 23, 2010 08:19 AM PDT
itunes pic

ԱՊՍՏԱՄԲՈՒԹԻՒՆ
(Փետրւար 18)

Ձեր հայրերը մարգարէներից
որի՞ն չհալածեցին՛։
Եւ սպաննեցին նրանց, որոնք
նախօրօք պատմեցին Արդարի
գալստեան մասին, որի
մատնիչներն ու սպանողները
եղաք դուք այժմ, դուք, որ
հրեշտակների միջոցով օրէնքն
ստացաք, բայց այն չպահեցիք։
Ս. Գիրք

Տարուբերւում է իմ երակներում
Խոհը՝ հողմի պէս այս Փետրւարեան,
Ալեբախում է գանգիս ծալքերում
Արեան յորձանքը՝ բոսոր ատրուշան.
Հրաթեւն իմ միտքը տանում է
Մինչեւ սկիզբը մեր արարչութեան,
Ուսկից դառնում է
Սլաքը խոհիս՝
Ձեւում կտաւը խօլ մեր պատմութեան։
Պատմութեա՞ն, օ, ոչ՝
Ոգու պարտութեա՛ն,
Ուր գանգատաւո՞ր՝ որքան ուզենաս,
Սակայն վիզ առնո՞ղ, օ, չկա՛յ, չկա՜յ...

Ուստի դառնում է նիզակը խոհիս,
Հողմերի նման այս Փետրւարեան
Ու նշաւակում կռատունն այն գիպս,

Ուր այգաբացին մեր ազատութեան
Զենւեց մեր ոգին
Նոխազի նման,
դառնալով արնոտ
պարիսպ ու զնդան...

……………………………………………
……………………………………………

- ...Շարուր, Նախիջեւան՝ քե՛զ, Ադրբեջա՛ն,
Արցախ - Կարաբախ՝ նորից քեզ կուրբա՛ն.
Ախալքալաք ու Լոռի՝ Վրաստան,
Կարս ու Սուրմալու՝ հալա՛լ, Տաճկաստա՜ն։

…………………………………………………
…………………………………………………

... Դեռ թարմ են եղել
Աճիւններն իմ հարազատների
Երբ Արարատն էք ծախել թուրքերին։
Հանա՞ք էք կարծել
Խելագար փայլը
Եղեռնից փրկւած
Տատիս աչքերի.
Ի՞նչ էք հասկանում
Խեւ խրախճանքից,
սեւ հարսանիքից
վշտից դիւահար
անձնասպանների,
Նրանք, որ տոհմիկ անունն են պահում,
Իբրեւ հուսկ նշխար՝
Հայրենեաց կորած
հասկ ու հանդերի։

Դուք, որ եղել էք եօթ սարի յետեւ,
Գինի քամելու ձեր կրքին գերի
Կամ շալակել էք
Թառ, բալալայկայ,
Եւ կարծել խա՛չն էք կրում պապերի,
Որ ծոր էք տւել «գազել-բայաթի»,
Իբրեւ արտասուք «սեւ-սեւ աչքերի».
Դա «մայր Արաքս»-ի արցո՞ւնքն է եղել,
Թէ կեղտոտ տիղմը՝ թրքաց ափերի...

Ունեցել էք թաթ,
Սակայն ոչ երբեք ոգին ստեղծարար,
Ունեցել՝ լեզու,
Սակայն միայն սուր խայթոցի համար.
Տւել մի փոր հաց,
Բայց չէք ընկալել քաղցը ծոմեալի,
Պարզել էք դրօշ,
Որ չի ունեցել բոյրը արեւի։

* * *

...Դարձի՜ էք եկել, եկել էք բարի՜,
Սակայն քիչ եղէք այրասի՛րտ, արի՛.
Հայրենիքն էլ պէտք չունի ձեզ պէս
«Հոգատարների» կամ «դեսպանների»։
Դարձի՛ էք եկել,
Բայց մինչեւ երէկ
Մենք «ֆաշի՛ստ» էինք, դուք «յառաջադէ՜մ».
Այսօր նաւակիդ կայմը դիւրաթեք
Դարձել է ա՛յս կողմ,
Ունէք հազա՜ր դէմք։

Դարձի էք եկել՝
Եռագոյն պարզում,
Նոյնիսկ փչում էք Հայ Դատի փողը...
Պայմանը՝ պայման,
Բայց իբրեւ երդում
Նախ պիտի պաչէք դրօշի...ձո՛ղը։

* * *

...Ստիպել էք հերքել՝ անցեալը ներկել,
Դեղատոմսեր էք պատւիրել խստիւ,
Անգիտանալով, որ պատմութիւնը...
փորհարութիւն չէ
եւ ոչ էլ գրիպ։

Դիւցազնութիւնը
Կարգել էք «լեզգի»,
Կամ փողոցային
քաշքշուկ–կռիւ.
Ո՜վ էր ձեզ ստիպում
Կառչել այն ցաւին,
Որից թէկուզ ճաք չկայ ձեր կաւին։
Եւ ո՛վ է ասել ամէն մի պոպոզ
Ձոյլ սաղաւարտ է ահեղ էպոսի.
Ամէն Փիլիպոս
Իրեն կարող է կապել հերոսի
Եւ ամէն Տիրոս
Նմանւել մի վէս, գոռ մարտիրոսի։

……………………………………………
……………………………………………

Մի գաճաճ առնէտ
Շրջում՝ միմոսի պարեր է բռնում ,
Մի անտակտ տգէտ
Տառ է կուտակում... գիշերամանում.
Նրանք ի՜նչ գիտեն
Ծաղկած արիւնի վարդ երգի մասին,
Երբ որ մեր Արեան Յիշողութիւնից զուրկ են՝
միասի՛ն։

...Վառ երգը
Վէրքն է վշտից կտրւած նուրբ երակների,
Որը փոխւում է
Հուր հրդեհների, սուրբ կրակների.
Այդ ե՞րբ է կարող
Ողբ չկուտակած երգը մրցակցել
Վէրքի կաթսայում
եռքի մատնւած
մոգական խօսքի
մուգ – միւռոնագոյն
պղպջակներին...

* * *

...Ես որ ձգտել եմ
Հասնել ակունքը
Եաշտ–ի արիական
Ու այն վերածել
Երգի հայկական՝
Ալիքով ետդարձ,
Ասում եմ՝ չկայ
Երգ մի առած կայծ,
Ձօնւած կոթողին այն խաղաղութեան,

Որ իրական չէ,
Այլ արհեստական,
Զի յուշարձանը տակաւ ներում չէ՝
արդա՛ր, իսկակա՛ն.
Ինչպէս որ տաշտակ- մեդալիոնների շարքը
գերբական
Ո՛չ գիտութիւն է,
Ո՛չ էլ լիարժէք
Կուռ շքանշան...

էլ ո՜ւր մնաց թէ
Ռազմե՛րգու լինի
Ամէն հաւաբոյծ
Եւ կամ խանութպան։

* * *
……………………………………………………
……………………………………………………

... Չարենց չարչարում,
Բակունց ենք այրում,
Ասում ենք՝ հայ ենք.
Սեւակ սպանում,
Գալշոյեան գամում,
Ասում ենք՝ հայ ենք.
Աշխարհի՜ թնջուկ-կապերը բացում,
Գտնում ենք լուծում.
Մեր դատը թողած՝
Իրար ենք կրծում,
Ասում ենք՝ հա՜յ ենք...

1-4.2.2007

ԱՅՍ ԱՉՔԵՐԸ (2008)
These Eyes

Poetry By Varand
Poem Reading By Aida Asaturyan

Հանրիէթ - Henriette
June 23, 2010 08:08 AM PDT
itunes pic

ՀԱՆՐԻԷԹ
(Պոէմ-ռոմանս)

60-ականների սկիզբ

... Ապրեն մոմերն իմ տարեդարձի,
Ապրեն ութ-ինը մոմը կենարար.
Ութ-ինը մանուկ հաւաքւել էին
Համեստ սփռոցի...
Ու ճառագայթ կար
Ու ժպիտ կար վառ...

Ու եկել էիր դու, իմ աննման,
Գիտէի՝ մայրդ այլ է՝ լեհացի,
Ու քո աչքերի կապոյտը վարար
Երկար տարիներ
Այն իւղն էր արդար,
Որը հալւում էր սրտիս հնոցին.
Աչքիդ կապոյտը
Մոմ էր՝ մոմերին իմ տարեդարձի.
Այնքան լուռ էիր, շիկ ու խելացի,
Որ չէի կարծում
Կարող էր մէկը
Քո անունը տալ... Յիսուսից բացի։

Տարեդարձն էր իմ, հեռաւո՜ր գիշեր,
Մարտ էր, գարուն էր,
Իսկ յետոյ՝ յուշե՜ր.

Փայլուն վարսակալ քո ոսկէ մազին,
Ասես կանգնած ես կեանքիս երազին։

Լուսանկարում թէ՛ ես կամ, թէ՛ դու,
Իսկ միւսները աչքեր են, թշեր,
Դո՜ւ ես իմ աչքում նմանում հարսի...

Ու հեռանում ենք... չենք հանդիպում էլ...

* * *

60-ականների կէսերը
... Ես պատանի եմ,
Դու արդէն օրիորդ,
Արւեստանոցն է վարպետ Վասիլի.
Սերտում եմ կերպն ու օրէնքը գծի,
Փորձում եմ ներկն ու գոյները անծիր,
Իսկ դու այնտեղ ես,
այնքան գեղեցիկ,
Որ գալիս նստում
Բնորդ ես դառնում
Ու լուսաւորում սենեակը գործի...

Շրշում են շորերդ գնչուհու նման
Ու շէկ վարսերդ արձակում են կայծ,
Աչքերիդ ծովը ովկիան է դառնում,
Նայւածքիս նաւը
Ընկղմում կամաց...

Ճերմակ շորերդ
Դառնում են բեւեռ,

Իսկ ինքդ արեւ՝
սառցակոյտերում.
Առագաստներս դողում են թեթեւ,
Ապա խորտակւում
Կապոյտ ցուրտերում...

Սկիպիդարի բոյրն ինձ մասամբ
Ուշքի է բերում.
Ասես ճայ եմ, որ զարկւել է սրտից.
Փորձում եմ բռնել վրձինը, սակայն
Մատներս այրւում են
Բեւեռի ցրտից...

Ու բաժանւում ենք... օտարւում նորից...

* * *

70-ականների վերջ

Երիտասարդ եմ,
Իսկ դու՝ կին կարգին.
Մի օր մտնում եմ այլ արւեստանոց
Ու յանկարծ տեսնում
Այդ բոհեմիայում
Ոչ թէ մատռւակ, սիրուհի ես լոկ,
Այլեւ, թէ պէտք է,
Ի տես բոլորի՝
Մոդել՝ մերկ բնորդ։

Որքա՜ն էի քեզ տենչացել հոգով,
Որքա՜ն մերկացրել աչքով՝ մտովի,
Սակայն յարգելով

Պահւածքդ, գառ իմ,
Երազս օծել սրինգով հովւի։

Բայց այստեղ արդէն որջ է գայլերի,
Ու մսիդ քաղցը տիրական է էլ.
Մանուշակներդ դարձել են գերին
Այն ծաղկամանի,
Որ...լագան է էլ։

Հեռանում եմ լուռ,
Թողնում աննկատ
Ու խորհում՝ դարձար աղիճ փողոցի.
Հիմա այնքան ես
Հեշտ, էժանագին՝
Ոչ ոք չի կարող
Քո անունը տալ... Սատանից բացի։

Ու հեռանում ենք... կենում առանձին...

* * *

2006...

Ես հասուն այր եմ,
Իսկ դու...թմրամոլ։

Նստած եմ մի օր
«Նկարիչի տան»
Բար– սրճարանում.
Առաջին ներկս եմ
Յիշում իբր օրօր

Ու կտաւների շուքով վերանում։

...Յայտնւում ես դու
Հնոտիներում,
Բայց այնքան լաւն ես,
Կանացի՜այնքան,
Որ ուզում եմ լալ,
Ճչալ, բղաւել.
–Այդ քե՛զ եմ սպասել
Ես այսքան երկայն...

Մօտենում ես ու ծխախոտ խնդրում.
- Անշուշտ չես յիշում՝ ո՛վ եմ, ինչացո՛ւ, -
Ծխախոտի հետ կրակ ես փնտրում
Ու վզիցդ կախ
Մեդալիոնն բացում.

Լուսանկարում՝ երկնագոյն աչեր,
Ոսկէ մազերիդ փայլուն վարսակալ,
Երեւի գարնան հեռաւո՜ր գիշեր,
Որ հիմա երազ, ցնորք է կարկամ...

…………………………………………
…………………………………………

Ու հեռանում ենք...ու հեռանում ենք...
Ու յետ չեմ նայում
Գէթ վերջին անգամ...

11.8.2007

ԱՅՍ ԱՉՔԵՐԸ (2008)
These Eyes

Poetry By Varand
Poem Reading By Aida Asaturyan

ՍԿԶԲՈՒՄ ԷՐ... ԹԱԼԻՍՄԱՆ - In The Beginning... The Talisman
June 23, 2010 07:46 AM PDT
itunes pic

ՍԿԶԲՈՒՄ ԷՐ... ԹԱԼԻՍՄԱՆ

Եօթնալար քնար Լ.ին

1- ԾՆՆԴՈՑ

Դու պտուղն էիր առաջին՝ Աստծոյ,
Այն դաշն Աստծոյ,
Որ խօլ քաոսի,
Խենթ տարերքի մէջ
Սուզեց իր կայտառ առնականութեան,
Արդար գոյութեան
Նիզակը հրոյ,
Սլաքը սիրոյ.
Սէրը յարդարեց ու համաչափեց
Մձաւանջը հիր,
Այնտեղ դնելով իր սերմերը բիլ,
Դրանք ծծելով
Կորիզներ կարմիր,
Դարձան այն լոյսը մանիշակագոյն,
Որ խտանալով,
միգամածութեամբ,
Դարձաւ աստղաբոյլ,
Ապա ճառագայթ,
Ճառագայթը՝ թուր.
թուրը վարդաջուր,
Վարդաջուրը՝ վարդ,
Վարդը ծառ,
Ծառը՝ եդեմ ու դրախտ,
Իսկ դու՝ պտուղ վառ
Դրախտի ծառի կատարին պայծառ...
Դու ժպտում էիր
Արեւների դէմ,

Ստւերների դէմ,
Դու ժպտում էիր
Երազով անծայր,
Մաքուր ու արդար,
Իսկ երբ քեզ դիպան
Առաջին կնոջ
Մատները դալար,
Դու ստացար բոյր,
Դու ստացար թոյր,
Դու հազար մշուշ,
Կարմիր ծիրանի,
Ոսկեղէն շուրջառ։

Երկու հիր թիթեռ
Քեզ դարձան ժիր թեւ,
Ու դու սահեցիր
Իբր հասուն պտուղ,
Դու սարսռացիր
Իբր կաթող պտուկ
Ու մինչ հասնէիր հողին փուխր ու տաք՝
Հասակ նետեցիր, դարձար հրեշտակ։
Դու պտուղն էիր առաջին Աստծոյ.
Գեղեցիկ էիր
ու յաղթահասա՜կ ...

2- ԵԴԵՄՈՒՄ

Թափառում էիր օրերով երկար
Դրախտի մաքուր կածաններում վառ.
Տեսնում էիր լուրթ լճեր ակաթէ,
Ուր մուգ լեղակը զմրուխտ էր հագել.
Տեսնում էիր ցուրտ
Խճեր ապակէ,
Ուր լոյսը իր հուր
Սլաքն էր բեկել,
Տեսնում էիր մութ
Գագաթներ հարուստ,
Ուր արփին
Բոսոր ցոլք էր արձակել,
Տեսնում էիր թուխ նուռը արնահունց,
Որ արփու դիմաց իր սիրտն էր ճեղքել,
Տեսնում էիր լոյս,
Տեսնում մարգ ու բոյս,
Հանդարտւում էիր
Ու հարստանում՝ հոգով ի վերուստ։

Դու պտուղն էիր առաջին Աստծոյ.
Դու մաքուր էիր,
Անապակ էիր.
Դու սնւում էիր ոգեղէն հացով,
Դու մատուռ էիր,
Հրեշտա՛կ էիր ...

* * *

Եդեմից ելար,
Քայլեցիր ազատ
Տիգրիս ու Եփրատ
գետերի հովտով,
Վերացար հոտով
Պարտիզակների ծաղկեփունջերի,
Վերացար տեսքով
Այն լոյս կոյսերի,
Որ արշալոյսի լուրթ մշուշների
Շղարշի ներքոյ,
Արեւագալի հեթանոս երգով,
Օծանւում էին ջրերի կայտառ
ու լուրթ ալիքով։
O, նրանք ճեմում ու խայտում էին,
Նրանք յարդարւում ու կայթում էին,
Նրանք քրքջում, կատակում էին
Ու վարգում էին
Գետերի պայծառ, անծայր եզերքով...

Դու ինչ որ շնչից
Խիստ վախում էիր,
Ինչ որ կախարդւում,
Աւաղո՜ւմ էիր,
Դու գաղտագողի
Աչք էիր ածում,
Առնականանում... Նւաղում էիր...
Թարմանում էիր,
Վերանում էիր,
Համրանում էիր,
Լուռ ձայնում էիր,
Յայտնւում էիր,
Թաքնւում էիր,
Քամիների դէմ... Քարանում էիր...

3- ՀԱՆԴԻՊՈՒՄ

Նրանցից մէկի
Հայեացքն էր պայծառ,
Նրանցից մէկի
Ժպիտըն էր չար,
Նրանցից մէկը ձիգ էր իբրեւ ծառ,
Միւսը՝ հանքից նոր պեղւած մարմար։
Մէկի լանջն էր արեգակ արդար,
Միւսի ոտքը
Կաթնաթոյր տեսիլ,
Մէկի վարսն էր
Կախարդական լար,
Մէկի իրանը
Բամբիռ ու փանդիռ...

Դու նայում էիր, հիանում էիր,
Սակայն գանգիդ մէջ
Ժխոր կար ահի,
Դու նայում էիր, վերանում էիր,
Սակայն ահիդ մէջ
Ստւեր կար մահի...

Սաւառնում էին սեւ ուրւականներ
Ու բերում նաշը քո նախնիների,
Թափառում էին բութ հարցականներ,
Որոնում տուտը
Պատասխանների...

Չէ՞ որ զարմ էիր դու տաք արիւնի,
Չէ՞ որ զարմն էիր այն գորշ գարունի,
Որ արեւի տեղ կարկուտն էր ծեծել,
Որ աւիւնի տեղ
Սառոյցն էր ծծել անհեթեթ ձիւնի,
Դու ծնունդ էիր մորթւած մի լոյսի,
Յօշոտւած յոյսի,
Օ, լսիր, լսիր,
Օ, յիշիր, յիշիր՝
Դու ծնունդն էիր Արեան քաոսի...։

.........................................................
.........................................................
.........................................................

... Նրանցից մէկի շուրթը շատ էր նուրբ,
Միւսի աչքը ճառագայթ էր լուրթ.
Պտուկը մէկի
Արիւնախանձ նուռ,
Մէկի ձեռքերը
Տատրակ ձիւնաթոյր,
Մէկի ծիծաղը աւետում էր կեանք,
Մէկի իրանը՝ ոսկիների հանք.
Մէկի մէջքն ի վար ջրվէժ էր լուսէ,
Մէկի բումբերը՝ բարձիկ մետաքսէ,
Մէկի վզի շուրջ վառւում էր ժպիտ,
Մէկի պորտի շուրջ՝ կապոյտ մարգարիտ,
Միայն դու էիր թափառ ու անձուկ,
Միայն դու էիր թէ՛ ջահ, եւ թէ՛ շուք...

4- ԹԱԼԻՍՄԱՆ

Նրանցից մէկին
Սրտանց կապւեցիր,
Նրա կէզ սիրով
Անապատւեցիր.
Ողջը լաւն էին,
Ողջին սիրեցիր,
Սակայն այս մէկի
Սիրոյց պարտւեցիր։
Օրեր, ամիսներ խենթ թափառեցիր,
Սրտիդ հնոցում բոցեր պարեցին,
Սակայն երբ եկաւ մերժումը դժնի՝
Յոյսիդ արմատը հատեց սուր կացին։
Կրկին երազի սերմեր ցանեցիր,
Կասկածի որդը
Սրտից վանեցիր,
Սակայն երբ եկաւ մերժում կրկնակի՝
Յոյսիդ գաւաթը ջարդւեց յատակին։

... Ապա մօտեցաւ
Սիրատենչ մի կին՝
Տարփալից մի ջին.
Ապաւինեցիր
Նրա տաք գրկին,
Սակայն երբ եկաւ պահը ընտրանքի՝
Կրկին համբառնեց
Նայադը նախկին...

Կինը համրացաւ,
Իջաւ աղօթքի.
Ջինը զայրացաւ
Եւ ապաւինեց՝
Յուռութ-անէծքի.
Կինը աղօթեց,
Ջինը անիծեց
Եւ բախտդ նետեց
Բոցի լեզւակին՝
Օձի ուլունքին։
Խանդեց, աղօթեց,
Ձեռները կրծքին.

- Տէր, հրեշտակդ
Գոռոզ է անչափ։
Խանձւեց, անիծեց,
Կրծքերը՝ ձեռքին.
- Ձարկւի՛, փոթորկեի՛,
Բայց չհասնի ափ։

* * *

Քո միակ մեղքը
Սէր էր մի անչափ,
Ու նրա մեղքը
Սէր էր մի անափ.
Նոյն ճախարակն էր
Եւ ուրիշ ոչինչ.
«Ես քեզ եմ սիրում,
Իսկ դու՝ ուրիշին...»։

Սակայն նա, որին
Դո՛ւ էիր բաղձում
Ողջ գանձը հոգուդ
Համարեց փոշի.
Մի օր արթնացար.-
Մեկնել էր ընդմիշտ,
Քո... Այգեպանի
Որդու հետ լպիրշ...։

5- ԿԵՐՊԱՐԱՆԱՓՈԽՈՒՄ

... Եւ այնուհետեւ դու դաժանացար,
Եւ այնուհետեւ նաեւ չարացար,
Նախ հասակով մէկ
Կարգին կարճացար,
Ապա լայնքով մէկ՝
Կլոր՝ ուռճացար։
Փորդ նմանեց
Գոմէշի տիկի,
Քամակդ՝ պարկի,
Ճաղատդ՝ կապկի։
Քթածակերդ առին միայն հոտ
Ճարպոտ եղունգի,
ճենճերոտ թոքի...
Ակնախոռոչիդ
Ճպուռ կուտակւեց,
Շրթիդ անկիւնին՝ փրփուրը թուքի։

Ակօսի փոխան
«Սեւ փոս» փորեցիր,
«Երգեր»-ի փոխան
«Մեղքեր» գրեցիր,
Ներկի փոխարէն
Վէրք տրորեցիր,
Ճենճերի փոխան՝
Ճանճեր շամփրեցիր...
Ծաղիկդ թողած՝ փշեր շոյեցիր,
Շաղիկիդ վրայ շանթեր շողացրիր,
Շւաքը թողած՝ լոյսում հանւեցիր,
Ճաշիդ փոխարէն-կաշիդ ծամեցիր։

Ծամի փոխարէն՝ ծարիր սիրեցիր,
Սրտի փոխարէն
Պորտին փարւեցիր,
Կնճիռների մէջ
վաստակի տեղակ,
յարգանքի տեղակ,
Նշմարեցիր լոկ... քացախի առւակ.
Պարանի նման
Պառաւ խաղացրիր,
Կիրքը այրեցիր,
Կոնքը դաղեցիր,
Նարգիզը արիր խիստ ցաք ու ցրիւ,
Հոտին թանկ տւիր, բոյրն առար ձրի։

Չը երջանկացար վեհ ունեցածով,
Աչքդ դուրս մնաց
Ուրիշի ցածով.
Դժոխքը հապա
Կը լինի ինչպէ՞ս–
Դու ժանգառ կուտես,
Ժանգը կուտի քեզ...
Պայթում ես, քանզի
Պահեստն ես ամբողջ
Աշխարհի արաց
արած մեղքերի.
Մինչ ուրիշները
Քայլում են առողջ՝
Դու ես շնչում թաւ,
Դեղնախաւ փոշին նրանց ոտքերի...։

6- ՁՈՒԼՈՒՄԱԹ

Աղմուկ ես լսում
Երազներիդ մէջ,
Որդեր են վազում
Աւազներիդ մէջ,
Մի գաւաթ գինիդ
Կիսով դառնում սեւ,
Միւս կէսն՝ արիւն
Սեւ մազերիդ մէջ։

Մաշկիցդ ելնում է
Կծու գոլորշի,
Իւղած վարսերիդ
Թառում է փոշի.
Հաճոյքիդ պահին
Ձգում հրմշտոց,
Հեշտանքիդ պահին՝
Խանգարող փքոց,
Ծաղկէ մահիճում
Առնում ես գէշ բոյր,
Ծանծաղ ճահիճում՝
Կորուսեալ խաչբուռ,
Շիկահեր արտում՝
Թաղման սեւ թափօր,
Թափուր գաւաթում՝
Ձկան թեփ, փետուր...
Դիմակի տակում
Կիսաբաց աչք կոյր,
Կոպի արանքում՝
Դռնակ, վարագոյր։

Ոտքերդ գալար
Վիշապներ են թեք,
Գանգդ միզանօթ,
Մաշկդ՝ դեղին թեփ։

Ընդմիշտ զգում ես
Մի ներքին շոգ-տօթ,
Ողբանքում՝ հեգնանք,
Քրքիջում՝ սեւ բօթ...

Դժոխքը հապա
Կը լինի ինչպե՞ս,
Դու ժանգառ կուտես,
Ժանգը կուտի քեզ...։

7- ՀԱՆՐԱԳՈՒՄԱՐ

Պատժւեցիր դու
Ոչ թէ սիգալու,
Գոռոզանալու,
Այլեւ երկուսին,
Այլեւ երեքին...
Միաժամանա՛կ չօգտագործելու
յանցանքով մթին,
յանցանքով խրթին։

Դու՝ պտուղն էիր Աստծոյ՝ առաջին,
Դու մաքուր էիր,
Անապակ էիր,
Քեզ կերպափոխեց
Թալիսման ու Կին,
Դու մատուռ էիր,
Հրեշտա՜կ էիր...

18-22.10.06

ԴԻՄԱԿ ԵՒ ՀԱՅԵԼԻ (2007)
Mask And Mirror

Poetry By Varand
Poem Reading By Aida Asaturyan

ՔԱՌԵԱԿՆԵՐ - Robayiat
June 23, 2010 07:13 AM PDT
itunes pic

ՔԱՌԵԱԿՆԵՐ

* * *

Սրտիս միջին, կրծքիս միջին միայն հուր է, ով Աստւած,
Կոպիս վրայ, աչքիս միջին արցունք-ջուր է, ով Աստւած,
Ասում են թէ՝ հուրը միայն ջրո՛վ պիտի հանգցնես,-
Այս ջուրը այն հրի վրայ ինչ ի զո՜ւր է, ով Աստւած...

* * *

Աստւած ինքն է Աստւածացել, յետոյ դարձել հեշտ ու բարդ,
Աստւած ինքն է ցօղով թացել, գեղեցկացել, դարձել վարդ.
Յետոյ երբ որ որոշել է՝ վարդը լաւ է քիչ ապրի–
Ինքն իր վրայ բարկացել է ու լացել է, դարձել մա՜րդ։

* * *

Արեան հուրը մարմնիս միջին բոլորակ է, ով Աստւած,
Կուրծքս արեան հրի համար շրջանակ է, ով Աստւած,
Թէ արիւնը յաւէրժական արեգակ է ու գինի՝
Մարմինն, աւաղ, խիստ փշրւող մի բաժակ է, ով Աստւած...

* * *

Որքան կուզես մարմնիս գաւով Դու քո ծարաւը հանգցրու,
Որքան կուզես հոգուս ցաւով Դու քո թախիծը թաքցրու.
Մի օր խառնած մարմին-հոգի կը կանգնեմ Քո ատեանում,
Այն պահ ես իմ վերջին ու Դու առաջին հարցը հարցրու...

* * *

Վարագոյրի միւս կողմում վարագոյր է, իմաստուն,
Բացւած դուռի միւս կողմում մի փակ դուռ է, իմաստուն.
Կոյրերի մօտ հայելի ծախելն զառանցանք է անմեկին՝
Փայլուն հայելու միւս կողմը մութ ու կոյր է, իմաստուն...

* * *

Ողջ կենդանեաց քանակի մէջ, դու մի աստւած ես, ով մարդ,
Իրաւ մարդկանց որակի մէջ, սողունից ցած ես, ով մարդ.
Եթէ խառնենք որակ, քանակ ու քիչ անցնենք դեռ անդին՝
Անդէնական գաղտնիքներում դու առեղծւա՜ծ ես, ով մարդ...։

* * *

Երբ հարց ունես, հարցդ լուծիր, բայց կը մնայ էլի հարց,
Երբ քաղցած ես, հացդ կրծիր, բայց կը մնաս միշտ քաղցած.
Մի մատ կեանքում մինչեւ ուզես դառնալ հասո՜ւն, իմաստո՜ւն՝
Դեռ մանուկ ես, մատդ ծծիր, ոտներդ խփիր, մի քիչ լաց...։

* * *

Նորից կեանքի էջը բարդ է, ուստի քունս չի տանում,
Նորից վաղը փակ թակարդ է, ուստի քունս չի տանում.
Աշխատում եմ հին հեքիաթով փակել գիրքը գիշերիս,
Բայց կեանքն ինքը սին հեքիաթ է, ուստի քունս չի տանում...։

* * *

Ո՜վ Տէր Աստւած, Մեծիդ մասին որքան խորհեմ դեռ քիչ եմ...
Քո զօրութեան, Քո խորութեան որքան նայեմ՝ ոչինչ եմ.
Ուրեմն թող անքնութեան ու քաւութեան այս գիշեր
Բաւարարւեմ իմացածով-չիմացածով քիչ ննջեմ։

3.7.92

* * *

Ճարճատում եմ խոտի պէս ու ելք չեմ գտնում,
Տարածւում եմ բօթի պէս, բայց տուն չեմ մտնում,
Հովիւս դու ես, այո՛, սակայն Հայելու մէջ.
Հեղեղումն եմ հօտի պէս, եզերք չեմ գտնում...

13.5.88

* * *

Եկ գիրկ գրկի, գլուխ գլխի, քիչ արտասւենք, իմ հոգի,
Հին օրերից զրոյց անենք եւ թող հոգին մեր ճաքի՝
Դառնութիւնից սին օրերի եւ հեքիաթից այն անզօր,
Որ պատմում են նրանց, ովքեր ունեն հոգի մանուկի....

18.4.86

* * *

Ճամբէքի փոշին, ճամբէքի փոշին
Նստել է մաքուր արիւնիդ վրայ.
Ոտքդ առել է ճամփեզրի փուշին
Ու արիւնոտել թաւ փոշին նրա...

22.10.91

* * *

Պիտի քո սիրտը այնքան մեծ լինի,
Որ դառնայ քեզ իսկ իր մէջ առնող վարդ.
Իսկ ինքդ դառնաս այդ վարդի միջի
Նեկտարը քամող ե՛ւ մեղու, ե՛ւ մարդ...

28.10.91

* * *

Բացւել դէպի տիեզերքը եւ անհունը եւ Աստւած,
Իրմով լեցնել ամէն պահը եւ աշխարհը եւ մարդկանց.
Կերպափոխւել ամէն ինչի, ես-ն փոխանցել ուրիշ-ի,
Յետոյ յաւե՜րժ Յարդագողում դառնալ մշուշ ու փոշի...

22.12.91

Քեզ էի յիշում, քեզ էի յիշում, քեզ էի յիշում,
Քեզ չյիշելը որոնում էի ալ գինու շիշում,
Որքան ըմպեցի, որքան խմեցի, որ քեզ մոռանամ՝
Այնքան թարմացար ու պայծառացար իմ անճար յուշում։

ԴԻՄԱԿ ԵՒ ՀԱՅԵԼԻ (2007)
Mask And Mirror

Poetry By Varand
Poem Reading By Aida Asaturyan

Next Page